Diny en Wino in Wa

Zo net Diny en Wino uitgezwaaid op weg naar hun volgende avontuur in Ghana.
We hebben 3 mooie dagen gehad samen. Ooit 4-jarige vriendinnetjes en nu samen in Ghana rondlopen is wel heel bijzonder. Bas en ik  hebben weer met nieuwe ogen gekeken naar Ghana, naar Wa en naar het werken hier.
Het is mooi om dit te delen. Het is fijn te ervaren dat mensen van het thuisfront waarderen wat we proberen te doen. Bas is bezig om zijn mobiele laptop project vorm te geven en Wino heeft mee gebrainstormd. Diny is met mij mee gegaan naar Ancilla, de nursery waar ik al eerder over bericht heb op dit blog. Zoals Dien zegt: je weet wel dat er 60 of 90 kinderen in de klas zitten, maar om het te zien en te ervaren is heel anders. Diny heeft ervaren hoe moeilijk het is om onze onderwijsideeën hier toe te passen, daar zit een hele cultuur en eigen schoolervaringen van leerkrachten tussen en ook nog eens het gebrek aan materialen (maar daar kun je wel wat oplossingen voor zoeken, de cultuur is lastiger). We hebben wat vingerpopjes geïntroduceerd om een verhaaltje te vertellen. Zoveel aandacht van zoveel kinderen, dat is wel enorm dankbaar om te doen. Het was jammer dat ze niet mochten lachen of geen geluid mochten maken en daar was het ons nu juist om begonnen. Dat is voor de volgende keer!
We hebben Child Support bezocht en ook Diny en Wino waren onder de indruk: voor 36 kinderen een veilig thuis en de mogelijkheid om naar school te gaan of een vak te leren. Esther wordt hun adoptiekind en het is fijn dat ze gezien hebben waar ze het voor gaan doen.  Op de rough roads met de motor kon Wino wel bevallen. De markt, het rondje Wa, de buurtkindjes, de geuren, de geluiden, het was allemaal stukjes van een leuke ervaring samen. We wensen ze nog mooie dagen in Mole Natuurpark en lekker ontspannen aan de kust.
(De foto's staan wel op Picasaweb, maar zijn niet te zien op de kleine fotootjes bovenaan, dus toch maar even klikken op de fotootjes en dan vind je het album Diny en Wino.)

Mis onder de bomen

Afgelopen week hebben we pater Gerard Smulders ontmoet, een vitale, Nederlandse, pater van 78 jaar, die al 48 jaar missionaris is in Ghana. Hij behoort tot de Missionairies of Africa, in Nederland bekend onder de naam witte paters. Zaterdag zijn we uitgenodigd wat te drinken  op een terras, heerlijk buitenaf, het was erg gezellig. Hij heeft heel wat verhalen te vertellen.
Vanochtend half negen leest hij de mis op het terrein van de dovenschool van Wa.
Het is een bijzondere ervaring. Er is zoveel om op de foto vast te leggen, maar het voelt niet goed om dat te doen. We zijn de enige blanken en dan wil je het liefst zo min mogelijk opvallen. Ik neem me voor om te proberen met woorden weer te geven hoe het voor ons was.
We komen per fiets aan en we horen al van ver de muziek. De mis is in de open lucht onder de bomen. Er zijn plannen voor een kerk voor 1000 mensen. Er staan rijen banken en stoelen klaar, gescheiden door verschillende gangpaden. Linksvoor zit het koor en de musici: djembee, xylophone en ritme-instrumenten.  Het altaar is goed zichtbaar, net op een wat lichtere plek. Naast pater Gerard zijn er 3 jonge misdienaars in mooie lichtgele jurken. Er zijn mensen die helpen met het voorlezen van de teksten in blauw-groenen gewaden. En er zijn mensen met witte sjerpen die iedereen op zijn plaats helpen en ondersteunen met de collecte. Het is al bomvol met mensen en wij worden uitgenodigd om wat meer vooraan te zitten. Er worden twee kinderen weggestuurd om voor ons plaats te maken. Dit is het gebruik hier en daar moeten we ons aan overgeven. Iets is zoals het is en dat begint een beetje te wennen. De zon schijnt lichtjes door het gebladerte van de bomen en er waait een zacht windje. Het is nog vroeg en dus nog niet zo heet. De sfeer is ontspannen en prettig.
De mensen zijn allemaal op sjiek: de vrouwen in allerlei kleurige jurken en mooi gedrapeerde hoofddoeken, de mannen dragen smogs (wijde hemden van streepjesstof), fleurige bloesen of een gewoon streepjeshemd. Er zijn veel kinderen, de meisjes in prachtige kanten jurkes en dito sokjes met lakschoenen en de jongens als kleine heertjes met puntschoenen. Ze zijn heel stil, een enkele baby stoort zich niet aan dit heilige moment en huilt om de moederborst.
In veel Afrikaansde liederen zit een voorzanger-antwoord thema. De dirigent van het koor heeft een lage wat gebroken stem, maar het klinkt prachtig. Hij lacht de hele tijd, het is aanstekelijk om naar te kijken. De liederen zijn in de locale taal en meezingen is er voor ons niet bij, maar wel meeklappen en wat ritmische bewegen. Er is ook een dirigent voor het kerkvolk en ook hij krijgt er steeds meer zin in en staat te dansen. Vrouwen staan op en gaan dansend, vol overgave richting het altaar. Een oude vrouw, al wat stram, maar danst nog vol passie. Een bank begeeft het en met een plof belanden mensen op de grond. Iedereen gaat voor de collecte naar voren om iets te geven. Het zijn meer dan 500 mensen. De gebeden zijn kort en er wordt veel gezongen. Aan de rechterkant kunnen mensen voor gebarentaal terecht (en dat mag ook wel op het terrein van Wadeaf). De mensen die bij elkaar zitten wensen elkaar vrede tijdens de voorbereiding van de communie, dus er worden heel wat handen geschud. Het geeft een heel saamhorig gevoel. We komen ook wat bekenden tegen en we worden hartelijk begroet. Er zijn enkele jonge novicen  van amper 20 in witte kleding en sluier, die worden voorgesteld. Wel bijzonder dat zulke jonge meiden voor dit leven kiezen. Het is allemaal blij en oprecht, het voelt heel goed. De sfeer wordt op het einde wat luchtiger en er zijn wat hilarische momenten die wij niet helemaal snappen, maar er is veel gelach, vooral om de dansende dirigent en de dansende vrouwen.
Een beter begin van deze zondag kunnen wij niet bedenken.

Groeten uit Breda!

Ja je leest het goed. We waren even in Nederland. Ik, Bas, had wandelende nierstenen en na 5 dagen pijn lijden in Wa ben ik eerst in Accra medische hulp gaan zoeken en al snel werd door alle betrokkenen besloten dat het beter was als ik me in Nederland zou laten behandelen. Donderdag 29 maart zijn we op Schiphol aangekomen en 11 april zijn we, gezond en wel, weer naar Ghana vertrokken.

Terugkerend van de reis met Rik en Hilke kwam de pijn in de rug opzetten en ik vermoedde al vrij snel wat er aan de hand was. Niet leuk als je nog een busreis van 8 uur voor de boeg hebt in een benauwde tro tro met 25 mensen opeengestapeld en met slechts een paar paracetamol als pijnstiller. Een paar dagen aanzien in Wa, want in de kerstvakantie was de zelfde pijn al na drie uur opgehouden. Daarna naar de dokter in Wa op vrijdag, op zaterdag een echo en urine onderzoek waarbij het vermoeden bevestigd werd: nierstenen die er uit willen en zich niet uit laten plassen. Door Rik en Hilke de Iboprofen ontdekt  als pijnstiller, waar ik ze heel dankbaar voor ben. Op zondagavond op advies van de dokter uit Wa met de bus naar Accra. Op maandag advies van een dokter uit Accra die VSO ondersteunt (vlug naar Nederland) en van de Travelkliniek in Rotterdam (wachten in Ghana tot je ze uitplast, welk advies later werd omgezet naar een behandeling in Nederland). Jeannine besluit om mij op de reis te ondersteunen en komt dinsdagavond als een speer met de bus naar Accra. Op woensdagavond vertrekken we naar Nederland. Om het medische verhaal even af te maken: vrijdag bij de uroloog in het Havenziekenhuis in Rotterdam. CT scan en bloed en urine laten onderzoeken. Blijkt dat ik de stenen bijna helemaal heb uitgeplast maar dat in de andere nier nog stenen zitten. Ik voel me opgelaten, omdat ik het gevoel heb een heel circus voor niets te hebben opgebouwd. De uroloog weet me te overtuigen: op het slechtste moment maak je een beslissing en de daarop volgende ontwikkelingen kunnen goed maar ook slecht uitvallen. In mijn geval dus goed. Met een aantal goede tips, medicijnen voor het geval dat en een goed gevoel over de behandeling in Rotterdam besluiten we op korte termijn weer terug te gaan naar Ghana.

De tussenliggende tijd hebben we veel met de kinderen doorgebracht. Twee dagen op Fl oris gepast, bij Jaap en Caatje eten, bij Marthe en Wessel eten, bij Rens eten, samen uit eten, een wandeling. En 2 weken lang logeren in het huis van Marthe en Wessel, waarvan een week allen met Wessel, want Marthe moest – och erm – een week op skikamp met school. Daarnaast mijn verjaardag gevierd met veel lieve mensen en veel lieve reacties: nog bedankt allemaal. 

En Rik en Hilke? Die waren nog fijn (met ongerustheid over mijn situatie) in Ghana aan het reizen toen wij al aan een bruine boterham met kaas in Nederland zaten. Wij hebben ze dinsdag 3 april fijn opgehaald op Schiphol, om een mooie maand met hen toch nog goed af te ronden.

Het waren hectische dagen in Nederland. We blijven een beetje met een onaf gevoel zitten. Je kunt niet alles wat je wilt en je ziet niet iedereen die wilt zien. Maar toch waren we blij dat we er weer even waren en dat het lichamelijk allemaal goed is afgelopen.

Van Cape Coast tot Elabo

Op pad met Rik en Hilke om Ghana te leren kennen. We besluiten een stuk kust te verkennen dat grotendeels onbekend is voor ons allemaal: van Cape Coast tot Elabo aan de grens met Ivoorkust. Ghana's historie is vooral aan de kust te vinden in de vorm van slavenforten. We bezoeken het kasteel van Cape Coast en krijgen een rondleiding door de slavendungeons en passeren the door of no return. Het lukt nauwelijks om ons echt te realiseren wat zich hier allemaal heeft afgespeeld. De zee is nu vredig en de vissers prepareren hun netten en hun boten. Cape Coast is een prettige stad, misschien wel de leukste van Ghana. We reizen met chauffeur Ivans in een landrover naar Beyin aan de westkust waar we op een idyllisch plekje tussen de palmbomen aan het strand bivakkeren in een broeierige hut voor 4 personen. Het uitzicht op zee vergoedt alles. Helaas zien we geen turtles die op deze kust in het goede seizoen hun eieren komen leggen in het zand. We bezoeken Ankasa, het laatste oerbos volgens de boeken. We zijn al gewaarschuwd dat het wild grotendeels al ten prooi is gevallen aan jagers. Wat we zien is een flinke drol van een bosolifant (?) met prachtige vlinders erop en we horen apen! We zien prachtige bomen en een imposante "kathedraal" van bamboestruiken. Het was heerlijk om weer te wandelen,  maar de hunkering naar een bosrand  met een vergezicht is gebleven.
Nzulezu, dorp op palen. We zijn vroeg en kunnen zo genieten van de stilte van de ochtend in het bootje over de lagune. Volgens de gids hebben de mensen dit dorp op palen gebouwd om in een strijd tussen stammen in het verleden zichzelf te beschermen. Het water staat laag vanwege het droge seizoen, maar het is niettemin indrukwekkend. Er wonen zo'n 500 mensen. Er is een hoofdpad en elke dwarsstraat wordt bewoond door een extended family (ouders, kinderen, kleinkinderen). Er is een Primary school, voor het vervolgonderwijs moeten de kinderen naar de school in Beyin. Kinderen "elastieken" met een van plastic zakjes aan elkaar geknoopt elastiek, jeugdherinneringen komen boven. We drinken een flesje fris en een paar kinderen verdwijnen met de doppen om een spelletje te spelen: wie de dop omgedraaid op de dop van de tegenstander krijgt wint de dop van de ander. Mooi om te zien hoe ze toch spelen!
We hopen in Elabo lekker krokant stokbrood te kunnen kopen (zoals het geval is aan de oostgrens met Togo). Het is hectisch aan de grens,  een boze politieman zegt dat we geen foto's mogen maken en.... er is geen stokbrood. Onderweg zien we hoe palmwijn wordt getapt uit de palmboom, en het smaakt ons allemaal goed!
Cape Tree Point is het meest zuidelijke puntje van Ghana, de middelste van 3 rotsige punten in de Golf van Guinee. Er is een vuurtoren die beheerd wordt door Charles, een vrolijke artiest, die er een kleurige stukje Ghana geschilderd heeft. De rotsen hebben aantrekkingskracht op Rik en Hilke en ze klauteren naar een rots in de branding. Daarna van Dixcove naar Bushua via een voetpad wat  niet echt een voetpad is, vinden wij. Bushua is een stadje dat timmert aan zijn imago als surf-city en heeft aantrekkingskracht op backpackers. We genieten van een Mexicaanse tortilla (!) in een restaurantje op het strand en zien hoe wave-surfers een poging wagen. We maken ons een voorstelling hoe het hier over 10 jaar uitziet. Op de terugweg maken we ons eigen pad tussen bomen, velden en prive-eigendommen.
KOSA is om uit te rusten. Nadat we eerst een fikse wandeling van Elmina naar KOSA (11 km) over het strand hebben gemaakt. We zien een beach resort dat bijna door de zee wordt opgeslokt. We kunnen hier niet meer over het strand. Later begrijpen we dat er illegale zandwinning plaatsvindt (40 vrachtauto's per week). Protest tot op het hoogste niveau levert niets op, omdat lokale chiefs en politie de financiële voordelen niet willen missen. We genieten van ons eigen terrasje, van het eten, van het zwemmen in zee (achter een rots die de branding breekt), van lezen, van Janef (Israelisch kaartspel) en Boonanza (Rik wint meestal, dat is wel jammer).
Het was mooi! De reis van en naar Wa is ook een avontuur, maar Rik en Hilke doen dat erg goed. Nog een weekje en dan zwaaien we ze uit.

Voor de vaders en moeders van Mabel....

Hier in Afrika wordt gezegd dat als je een meisje helpt bij het volgen van onderwijs, je de gehele natie helpt. In de arme streken worden meisjes vaak thuis gehouden om in het (meestal grote) gezin te helpen en te helpen bij de landbouw. Ook trouwen meisjes vaak op zeer jonge leeftijd, wat voor de ouders vaak een uitkomst is, want dan hoeven ze één mond minder te vullen… Ook raken meisjes vaak op heel jonge leeftijd zwanger en worden ze één van de vrouwen van een oudere man. Onderwijs biedt de mogelijkheid de meisjes minder afhankelijk te maken van mannen en biedt hen de kans om hun toekomst zelf te regisseren. Child Support werkt aan deze visie actief mee. Child Support is een kindertehuis in Wa, waar je meer over kan lezen op de site www.childsupport-ghana.org. 

Wij hebben het voorrecht te zien wat er gebeurt als kinderen die in moeilijke situaties verkeren van allerlei aard liefdevol worden opgevangen in een veilige omgeving. Niet dat het allemaal succesverhalen zijn, maar de kinderen krijgen een kans op een beter leven, op onderwijs en op een toekomst waarin ze voor zichzelf en hun families kunnen zorgen.

Namens "ons fons" hebbern wij een kind geadopteerd.

Mabel is 14 jaar en heeft al een hele geschiedenis achter de rug. Ze komt uit een heel groot gezin. Haar vader, die in 2000 overleed had drie vrouwen en liefst 20 (!) kinderen. Mabel is de jongste van het stel. De drie vrouwen zijn inmiddels allemaal overleden, moeder Victoria overleed in oktober van het vorig jaar. Mabel heeft nog 3 broers en 3 zusjes, en alle kinderen werden bij familieleden ondergebracht. Mabel kwam terecht bij tante Victoria (zus van moeder) die zelf al 6 kinderen had. Ze heeft de Lagere School afgemaakt en was in haar dorp Buse begonnen aan de Junior High School, maar helaas waren er geen leerkrachten!. Tante Victoria heeft haar handen vol aan haar eigen kinderen en meldde Mabel aan bij Child Support, waar ze nu is opgenomen in het project Sunjeri voor straatmeisjes. Aanvankelijk ging ze naar de Junior High School, maar dat bleek te hoog gegrepen te zijn. . Ze kan niet goed lezen en schrijven en verzocht zelf om terug te gaan naar de Lagere School, waar ze inmiddels in klas 3 (= groep 5) is opgenomen. Daar leert ze lezen en schrijven. De kwaliteit van onderwijs in de afgelegen dorpen is matig tot slecht, waardoor ze een behoorlijke achterstand in lezen en schrijven heeft opgelopen.
Ze kan het goed vinden met de andere kinderen en de moeders en is heel behulpzaam. Ze heeft vriendschap gesloten met kamergenote Sheila en samen trekken ze op.

Weer vader en moeder

De tweede lichting kids is gearriveerd: Rik en Hilke. Ze hebben een hectische tijd achter de rug van Zürich naar Nederland en terug. De stage aan het afronden en werk zoeken. En nu weer naar Wa. Ze hebben een voorspoedige reis gehad en kwamen fit als een hoentje (!) op maandagmorgen in Wa aan. Het is voor hen wennen aan de hitte. Ze hebben al een stukje van ons leven hier ervaren, mensen ontmoet, op kantoor geweest en met de kinderen uit de buurt gespeeld. Bas en ik hebben genoten van DE koffie, peperkoek, stroopwafels, drop, kaas en pure hagelslag! We zijn naar de viering van independanceday geweest, voor de insiders: Hilke en ik allebei in rok!!! Ghana doet wat met een mens. Vandaag hebben we plannen gemaakt hoe de tijd te gebruiken die we hier samen hebben. Gedeeltelijk werken we nog wat en hebben we een paar belangrijke vergaderingen. Daartussen in gaan we samen op pad om Ghana te verkennen. We zakken af naar Cape Coast om de kust  richting Ivoorkust  te gaan ontdekken. Er is daar een oerbos, een dorp op palen, een turtlebeach (en als je geluk hebt zie je ze ook nog) en een bomenpark wat wij ook  nog niet hebben gezien. Natuurlijk verdiepen we ons in het slavenverleden en hopen ook nog wat uit te rusten. Er is nog het Molepark dat Rik en Hilke in de laatste week willen bezoeken als wij vergaderingen hebben en er zijn de hippo's die aanstaande zondag aan de beurt komen.
Het leukste is gewoon genieten van het bij elkaar zijn, Ze hebben het spel Carcassonne meegebracht en de nodige sudokuboekjes, dus we houden ons goed bezig. Lekker kletsen, goed slapen, een biertje bij de spot, samen koken, ja ook samen afwassen, lekker lezen, het lijkt wel vakantie!

Say NO

Vandaag is de laatste bijeenkomst geweest van lessen sexuele voorlichting voor pubers (13-17 jaar) van een kindertehuis in Wa. Chiild Support biedt een thuis voor 35 kinderen tot 18 jaar, die om uiteenlopende redenen niet meer thuis kunnen wonen zoals ouders overleden, weg of gehandicapt, te weinig mogelijkheden voor zorg en aandacht, niet meer naar school, onvoldoende voeding, noem maar op. De kinderen wonen nu in een complex met 3 huismoeders waarvan er 2 altijd aanwezig zijn en een kok. De directie is half Nederlands en half Ghanees. De staf wordt aangevuld met  vrijwilligers die vooral uit Nederland komen. Meestal hebben ze een medische achtergrond om te assisteren bij de poliklinieken in een paar dorpen rond Wa. Vorig jaar waren Lis en Yvonne als vrijwilliger in Wa en zij hebben een pedagogische achtergrond. Zij hebben een programma geschreven om sexuele voorlichting te geven aan jonge mensen in Ghana, rekening houdend met de Ghanese cultuur. Thema's als wie ben ik, hygiëne, groter groeien, verschil tussen jongens en meisjes, puberteit, HIV en Aids en zwangerschap komen aan bod. In Ghana zijn ze niet gewend om over deze zaken te praten. Bovendien hebben sommige meisjes bepaald geen leuke ervaringen met seksualiteit. Zoals bij alle jonge meisjes hier, dreigt er altijd een vroege tienerzwangerschap. Het is belangrijk ze te informeren maar ook vooral te laten nadenken welke keuzes ze kunnen maken. Het is oefenen met NO zeggen als jongens sex met je willen. Het is nadenken wat de gevolgen kunnen zijn van bepaald gedrag en hoe je problemen en ziektes kan voorkomen. Sinds November heb ik samen met Lotte en Thijs, een nieuw stel Nederlandse vrijwilligers,  het programma uitgevoerd. We hebben alle thema's vertaald in het Engels om vooral de Engelse begrippen en uitleg goed over te kunnen brengen. Best een klus. Daarnaast hebben we het programma bij elke les moeten aanpassen aan het denkniveau en lees- en schrijfniveau van de kinderen. Maar het programma  is een prima bron om uit te putten.
We zijn gestart met een kennismakingsochtend met allerlei spelletjes zodat de kinderen weten wie we zijn, om de lessen aan te kondigen en de goede sfeer te bevorderen. Het was erg leuk: stoelendans, flessenvoetbal, bal gooien en naam noemen, blindemannetje, we hadden echt plezier!
Alle lessen hebben we gegeven in het klaslokaaltje van Child Support. we gebruikten allerlei werkvormen als een speurtocht, een persoonlijk recept schrijven, je eigen tijdlijn maken, rollenspel en quiz. We hebben de lessen uitgebreid  met plaatjes en filmpjes (powerpoint) voor veel kinderen die het Engels niet zo beheersen een goede ondersteuning. Ze zijn erg geïnteresseerd. Voor sommige kinderen is het niet zo moeilijk om over dit onderwerp te praten. Alleen als het over hen zelf gaat, zwijgen ze in alle talen, dat is moeilijk. Sommige kinderen zeggen helemaal niks en dan zie je ze ineens in een rol en dat spelen ze prachtig. Mooi om mee te maken. Rollenspel vinden ze erg leuk, echt lachen geblazen.
Vandaag op de laatste dag had ik cake gebakken, een cake met hindernissen. Zodra het beslag klaar was gisteravond viel de stroom uit. Hoe houd je beslag goed dat ook weer niet koud mag zijn anders rijst de cake niet??? Vanochtend ging de stroom weer aan en Bas heeft het afgemaakt en de cake naar ons gebracht. Hij vertelde dat 10 minuten voor het einde van de baktijd de elektriciteit er weer mee stopte. Maar het was heerlijk. Daarna hebben we nog kleren die vrijwilligers hebben achtergelaten verdeeld, iedereen een nummertje en in volgorde uitzoeken en passen wat je het liefste wil hebben. Iedereen blij.
Het is erg leuk om te horen van de Amerikaanse vrijwillgster, dat het erg leuk was en dat je wel kan zien dat ik  teacher ben. Ik ben het nog niet verleerd!!