Thanksgiving in Lawra

Thanksgiving is een Amerikaans feest op de 4e donderdag in November. De oorsprong is een mix van Europese en locale tradities om dank te zeggen voor de oogst en alle goeds uit het afgelopen jaar. In Wikipedia kwamen we nog een Nederlands aspect van Thanksgiving tegen: De pelgrims zijn waarschijnlijk beinvloed door de jaarlijkse thanksgiving voor de afloop van het beleg van Leiden in 1574. Bekend is waarschijnlijk de turkey (die aan onze neus voorbij ging vanwege het aantal vegetariers). Het feest is belangrijker dan Kerst volgens de experts.
Twee van de VSO-ers waarmee we zijn aangekomen in Ghana zijn onvervalste Amerikaanse meiden, een uit Chicago en een uit San Fransisco. Al gauw vatten ze het plan op om Thanksgiving te organiseren. Ze hielden woord. Vrijdag (nou ja, een dag te laat) vertrokken we in gezelschap van  collega VSO-ers Bob, Adrienne en Ellie op de motor naar Lawra. Daar waren gastvrouwen  Abbie en Kelly, maar ook Adele, Giorgina, Hannah en Allison (VSO collega's uit Accra en Cape Coast).
Bij aankomst kregen we een knutselopdracht om op papieren handen het goede van Ghana en het goede van ons thuisland op te schrijven. Iedereen gaf een toelichting op wat opgeschreven was en dat was erg leuk om te delen. Bob bracht een song van een Canadesezanger ten gehore (zie filmpje). Iedereen had wat te eten meegenomen. Wij hebben Hutspot al la Wa gemaakt (yam ipv aardappel). Het kijken naar American football hoort ook bij Thanksgiving,  dus een belangrijke "game" tussen de Chicago Bears and the Eagles was opgenomen en op groot beeld te zien, na uitleg van de spelregels. Menigeen kreeg toen de after-dinner-dip, maar dat mocht de pret niet drukken. We hebben spelletjes gedaan, waaronder Blink (een aanrader Marthe, lijkt wat op SET) en de score werd met houtskool op het huis bijgehouden. Er werd een kampvuurtje aangestoken om s'mores op te maken: creamcracker met chocola en geflambeerde marshmellows. We hebben liedjes gezongen, maar het is lastig om een lied te vinden dat iedereen kent. Wat weet de jonge generatie van de Beatles en  andere klassiekers. Het werden kerstliedjes, want op black-friday, de dag na thanksgiving komt het hele kerstgebeuren op gang en mogen er ook kerstliedjes gezongen worden.
Volop plezier gehad en dat was heerlijk na een moeilijke werkweek (hierover later meer).
Op de terugweg begaf Bas zijn band het. Het mooie is dat er meteen iemand stopt die hulp biedt door een mechanic te bellen, die Bas heeft opgehaald in het dorp dat we net voorbij waren, op mijn motor!!. De verkeerde sleutels bij (onze hulp had het verkeerde type motor doorgegeven, maaar niet mopperen over aangeboden hulp....). Terug. Met een maatje. Toen bleek het gat te groot en moest er een nieuwe band komen. Weer terug. Inmiddels was er nog een derde jongen gearriveerd. Na 1,5 uur konden Bob en Bas de jongens terugbrengen. Kosten voor het werk (5 cedi = 2,50 euro exclusief band). Intussen lieten blauwe vogels met lange staarten van zich horen en kon ik eentje op de foto vastleggen.

Speculaasbrokken

De Sint is aangekomen in Nederland. Bas had het er al langer over. Het verwonderde mij. Gisteren tijdens het skypen met Rik begreep ik waarom. Rik had speculaasbrokken en pepernoten gebakken. Het volle bord met dat heerlijks werd Bas bijna teveel. Zijn favoriete koek: SPECULAASBROKKEN! Rik had ze zelf gebakken. Hij was er eigenlijk al een beetje ziek van, zo lekker!
Laat Marthe mij nu geadviseerd hebben om speculaaskruiden mee te nemen naar Ghana. Helemaal onderin de doos vond ik ze. Dus vanochtend recept opgezocht en alles behalve de amandelen was in huis. Niets stond het bakken van speculaas in de weg.
Het heerlijk avondje is hier dus al begonnen, we missen alleen de warme chocolademelk. Pfffffff...

Belangrijke impuls voor -, en grote investering uit Ons Fons.

Dat iemand het cadeaugeld voor zijn receptie ter gelegenheid van zijn pensionering ter beschikking stelt aan Ons Fons is natuurlijk prachtig nieuws. Aldus besloot Leo Janson, mijn Avans collega en, ondanks onze flexibele werkplekken en werktijden, mijn buurman. Da’s goed voor Ons Fons, voor onze moraal en voor sommige mensen en organisaties in Ghana.

Het is natuurlijk niet helemaal toeval dat de receptiedag van Leo samenviel met de oplevering van een aantal ramen en deuren voor Jujeidayiri (= May Allah add his blessings home) Model Junior High School. Al tijdens het bezoek van Pieter en Marijke was onze interesse voor dit project gewekt door Yacubu, een medewerker van GES district office in Wa. Hij is tevens voorzitter van de Parents Teacher Association (PTA) van genoemde school.

Omdat de Ghanese overheid er niet aan toe komt om voor voldoende adequate schoolgebouwen te zorgen, bundelen ouders en leerkrachten in een community soms hun krachten en zorgen, soms met hulp van de steun van externen, zelf voor de bouw van hun schoolgebouw. In 2007 is begonnen met de bouw van de klaslokalen en leerkrachtenonderkomen voor de Junior High School. Het gebouw staat er nu al enkele jaren, maar in de leslokalen zaten nog geen ramen en deuren. Met als gevolg dat het schaarse meubilair nogal eens verdween. Leermiddelen konden uiteraard helemaal niet in de lokalen opgeslagen worden.

Nu zijn de ramen en deuren dus een feit. En voor Ghanese normen zien ze er prima en degelijk uit. Nu kan de school beginnen met het pleisteren van de muren en het aanleggen van elektriciteit, zodat de afwerking van het hele schoolgebouw afgerond kan gaan worden. Julie van Ons Fons hebben de school weer een stuk verder geholpen en daar willen de leerkrachten, ouders en kinderen iedereen voor bedanken.

4 metal doors with bolts	GHC 848,-
6 metal windows with bolts	GHC 1.168,-
4 bags of cement	GHC 64,-
masons workmanship	GHC 168,-
Total	GHC 2.248,- (ca. €1.020,-)

Mensen

Iemand vroeg: Is je verblijf zinvol? Tot nu toe maakten we wel een voorbehoud. Nog te vroeg… Het gaat langzaam hier…. Toch valt het ons steeds gemakkelijker om ja te zeggen. Deels omdat we het aangaan. Ondanks alles wat niet gemakkelijk is, bedenken we steeds nieuwe wegen om ons verblijf hier zin te geven. Je boort iets aan in je zelf dat energie geeft. Hoe harder je moet zoeken, hoe meer voldoening het geeft als er iets hoopvols ontstaat.
Wat ons verblijf zeker de moeite waard maakt, zijn de mensen, ons sociale leven. In Ghana heb je veel contacten die zich beperken tot het groeten. Langzamerhand zijn er steeds meer mensen die ons op een of andere manier kennen. Ze groeten je altijd uitgebreid met een blij gezicht. Voor ons wel eens moeilijk, want wij kunnen donkere mensen niet altijd onderscheiden en herkennen:(. De kinderen van Ancilla roepen al van verre als ze me ergens zien met zoveel enthousiasme: Auntie Jennie!!! Daar word ik helemaal blij van.
Dan zijn er de mensen uit de buurt. Sakia onze buurvrouw, die de was voor ons doet, ons altijd welkom heet als we bij ons huis aankomen en die een oogje in het zeil houdt als we niet thuis zijn. Dochter Moesa en buurmeisje Faiza die graag komen kleuren en schrijven op onze veranda. Chakif van 2 jaar – in het begin zo bang van ons en ons nu stralend begroet. Buurman Takki, die graag een praatje maakt. De dochter van onze achterburen, Ramiza, die erg geïnteresseerd is in Nederland en altijd komt groeten.
We hebben natuurlijke onze collega-VSO-ers. In Wa woont sinds kort Bob, een gezellige Canadees van onze leeftijd. Bob en Bas laten de biertjes goed smaken in de Green Beam op vrijdag! Lekker lachen en serieuze discussies. Onze grote vriendin is Adrienne, 40 km verderop, maar gelukkig weten we elkaar altijd te vinden. Samen aangekomen voor 2 jaar en wederzijdse steun en toeverlaat. Dan is er gastvrije Abbie, 100km van hier, een jonge Amerikaanse die we bewonderen om haar vasthoudendheid om er iets van te maken. Nu zijn er weer nieuwe volunteers en anderen hebben we al uitgezwaaid. Het voelt vreemd, de wegen kruisen en daarna gaat ieder weer zijns weegs.
In Wa zit een Nederlandse “kolonie”: Erik en zijn stagiaires van Child Support, een opvang voor kinderen, straatmeiden en zieken. Op zondagavond gaan we regelmatig eten in het beste restaurant van Wa (2 sterren!!), heerlijk om even ongecompliceerd Nederlands te praten. Het zijn ook liefhebbers van Wa All Stars, de plaatselijke voetbal club, dus morgenmiddag staat Bas… op de VIP-tribune (= de schaduwkant).
Een paar keer per week komt Hassan even aanwaaien, radio verslaggever van Radio Upper West. De radio is erg belangrijk in de rurale gebieden. Ze maken veel programma’s die meningvormend zijn en mensen laten nadenken over hun situatie. Hassan weet heel veel over Ghana, de wereld, de historie, de politiek. Kan leuk vertellen en discussiëren. Hij is een echte Ghanees met een open menselijke kijk op gebeurtenissen. Je kunt hem alles vragen. Vanmiddag zijn we op bezoek geweest in zijn nieuwe huis waar hij ons hartverwarmend ontvangt met koffie en biscuits. Francis, de beheerder van het GES-guesthouse, waar we in het begin een week gelogeerd hebben en die ons blij wil maken met tiezet, prachtige grashoedjes en een smog voor Floris.
We hebben onze wekelijkse Wale-les met alleraardigste leraar Peter en Franse Emma, die hier 2 jaar vrijwilligerswerk doet in de rijst- bouw. We leren er veel over de locale taal en de Ghanese cultuur, die erg verweven zijn met elkaar. Collega Jelinge die ons uitnodigt in zijn nieuwe huis én om de naamgevingsceremonie van zijn jongste zoon bij te wonen. We kennen Jakubu, de beheerder van het teacher Resource Center, die trots zijn huis laat zien en met ons de toren van de moskee beklimt. Ismail en Sister Monica, gedreven gemotiveerde Ghanezen die echt iets willen verbeteren.
Dan zijn er de vaste verkoopsters/verkopers van water,fruit,groente, brood, eieren en sap enzovoorts. Ze weten al wat je wilt kopen en vragen: Green bananas?? Je krijgt vaak wat extra’s: een extra sinaasappel of een flesje tonic. Een handige marketing truc, maar de manier waarop ze dit met trots doen voor jou is bijzonder!! De meisjes van het naaiatelier die naar je zwaaien of je zelfs uitnodigen om fufu te eten.
Mensen ontmoeten is mooi.

Ons fons

De blinde studenten van de bovenbouw van de middelbare school (Wa Secondary High School) krijgen binnenkort een training om een blindegeleide stok goed te leren gebruiken. Het merendeel van de 25 studenten hebben nog nooit training gehad met een white cane, zoals ze hier heten. De studenten zijn doorgaans al tussen de 20 en 25 jaar De meesten kunnen zich zo’n stok ook niet veroorloven (ongeveer 6 euro per stok!). Tja, dan kunnen ze niet meedoen met de training. Dat is wel hard, maar zo is het hier, de mensen moeten vaak accepteren dat het is zoals het is.
Dat voelde voor ons niet goed. In goed overleg met Ismail, de resource teacher van de blinde studenten, hebben we besloten om een deel van het fonds van familie, vrienden en collega’s – voortaan ons fons - in te zetten zodat iedereen die dat wil de kans krijgt om de stok goed te leren gebruiken. De voorwaarde is wel dat ze hem ook echt gaan gebruiken. Een deel van de studenten wil liever zo onopvallend mogelijk door het leven gaan en liever niet met zo’n stok lopen die duidelijk maakt wat er aan de hand is. Dat is een keuze die ze zelf moeten maken. Blinde mensen worden hier toch nog wel als minder gezien. Soms zelfs als eng, want het is misschien wel besmettelijk?!
Enkele studenten hebben al een stok, en dan komt weer een trekje van de Ghanese volksaard naar boven. Ze kunnen zich erg tekortgedaan voelen als ze niets krijgen. We hebben ervoor gekozen om deze studenten een pak braillepapier te geven met dezelfde waarde – ook belangrijk -, wat ze kunnen gebruiken voor hun aantekeningen en huiswerk.
Een ander Ghanees gebruik is dat een belangrijk persoon aanwezig is bij dit soort zaken. Ze houden van een officiële ceremonie met toespraken van de notabelen of chiefs. Op dinsdag 11 oktober kwam de headteacher, 1,5 uur na de afgesproken tijd – ook al zo’n Ghanese gewoonte – de stokken overhandigen. De headteacher, Ismail en de studenten bij monde van Ramon (met gele zonnebril) bedankten alle lieve mensen in Nederland voor de bijdrage om dit mogelijk te maken. Ik werd geacht ook een woordje te doen. Ik heb de hoop uitgesproken dat het hen een stukje vrijheid en zelfstandigheid geeft.

Kobine festival in Lawra 4-6 oktober

Dat er een xylofoon festival in Lawra zou zijn omstreeks de oktobermaand was ons al vanaf het begin bekend. We waren ook steevast van plan om dat evenement te gaan bezoeken, wanneer het dan ook zal zijn.

Nu is het dan zo ver. Het feit dat we net in deze tijd onze werkzaamheden moeten uitstellen van onze baas de directeur maakt een bezoek alleen maar gemakkelijker. Een verzoek aan mij van het Teacher Resource Center in Lawra om hun computerroom wat op te schonen kan prima samen met het festivalbezoek. En uiteraard weten we ons altijd weer welkom in Abbie’s place, onze volunteercollega, op de campus van Lawra Secundary Highschool.

Lekker tochtje van 100 km op de motor er naar toe op woensdag. Heerlijk weer. We weten dat er wat venijnige stukjes dirtroad op ons wachten. Toch laat ik me met lage snelheid verrassen door een diepe kuil in de weg en tegen alle principes van een dirtbike in knijp ik mijn voorrem in en pats: daar lig ik op de zand- en rotsachtige bodem. Motor ok en ik enkele schaafwonden, een kapotte broek en een pijnlijke rug. De helm heeft erger voorkomen. We konden de reis gelukkig verder ontspannen afmaken.

Ik houd me deze dagen vooral met de computerroom bezig: er is veel werk te doen: 10 pc’s opnieuw installeren in een eenvoudig netwerkje. De beheerder vindt het geweldig dat ik er ben en samen hebben we 3 dagen enthousiast gewerkt, veel van elkaar geleerd en uitgewisseld.

Een drukte van belang op het festival dat zich voornamelijk op het grote veld van het jubileumpark afspeelt (elk dorp en stad in Ghana heeft een jubilee parc welke in 2007 zijn gemaakt t.g.v. het 50-jarig bestaan van Ghana). Het festival wordt georganiseerd om de oogsttijd te vieren die in dit jaargetijde plaatsvindt. Vooral de tweede dag zijn Jeannine en Abbie daar aanwezig. Bas volgt in de namiddag. Van 9 uur ’s ochtends tot 8 uur ’s avonds wisselen muziek dans en vooral speeches van hoogwaardigheidbekleders zich af. Bevoorrechten (waaronder wij) zitten onder schaduwrijke luifels, maar het gros van de mensen staat constant in de volle zon.
Wat blijft hangen zijn de mooi uitgedoste dansgroepen en het spontane, landurige dansen van grote groepen mensen op (xylofoon)muziek. En de uitvoering van de jacht met luide geweerschoten. En uiteraard Abbie’s place voor een relaxte avond, nacht en ochtend.

Op de terugweg naar Wa nog een vergadering van de VSO-volunteers in Jirapa (tussen Lawra en Wa) bezocht. Ik weet nu ook dat een Yamaha motor 2 olie-circuits heeft die allebei op peil gehouden moeten worden. En als je dat niet doet schijnt ie het ineens niet meer te doen (of ieder geval op een heel laag pitje). Nu dit nog even uitleggen aan onze mecanicien in Wa die onze motors onderhoudt….

WERK & werk

Terwijl ik dit schrijf scan ik ondertussen een boek (History for Senior Secondary Highschool). Het boek ligt helemaal uit elkaar. Het “werk” is scannen, scans bewerken in Word, converteren, printen in Braille, perforeren, binden, labelen. Veel werk, maar ik heb wel het gevoel dat ik iets DOE. Dit werk valt onder een project om de blinde studenten te voorzien van de noodzakelijke studieboeken. Dit is werk wat ik zelf tegengekomen ben en heeft maar zijdelings met mijn WERK te maken.
Het wordt ook tijd dat we eens iets melden over ons WERK op GES (Ghana Eucation Service). Dat is een proces dat heel langzaam opgebouwd moet worden. We hebben nu een beetje een idee hoe het hier werkt. Het wordt tijd dat er meer duidelijkheid komt over ons werk en de doelen die we kunnen stellen. Bas heeft een mooi ICT-plan geschreven voor de hele regio, waarmee ICT (computers, onderhoud en training) duurzaam op de kaart komt. Jeannine heeft workshops gegeven met Newsletter over Inclusief Onderwijs. En nu naar de districten.
We moeten wachten! Piepjes van de scannersoftware wijzen mij erop dat de scanner niet wil wachten. Het Regionaal kantoor wordt gereorganiseerd. Er wordt volgens Director teveel niks gedaan. Wij zijn het daarmee eens. Dus verandering is prima. Er worden units gemaakt, zo heeft Director ons verteld en dan worden wij aan een unit toegewezen en dan wordt het allemaal duidelijk. Er moeten jaarplannen en actieplannen komen voor alle units, klinkt goed! Later komen er ook budgetten voor ons. We willen het allemaal graag geloven. Maar wachten is wel zonde van onze tijd! Gelukkig hebben we nog werk, zijn er altijd computers die het niet doen en ontplooien we wat eigen initiatieven.
Daarnaast zijn we met VSO Ghana aan de slag om de zorg voor en support van volunteers te verbeteren. Er zijn heel wat vrijwilligers die vastlopen. Zonde van inzet, motivatie en kennis. We hebben deze week een gesprek gehad met de VSO Program Manager voor Education. Een luisterend oor, alles opgeschreven –sorry, even scannen….- maar wat gebeurt er daarna, dat is altijd al het probleem. Wij hebben het ook maar voor de zekerheid opgeschreven, om er op terug te kunnen komen. Alle zorgen hebben we benoemd: gebrek aan communicatie, gebrek aan informatie, geen alerte reacties op zorgen van vrijwilligers, geen duidelijkheid over beleid, volunteers werken heel solitair, geen overdracht, geen duidelijke afspraken met partnerorganisaties, nou ja noem maar op. Bij VSO Ghana is er dus ook werk aan de winkel. Wij zijn zo ver weg, zeggen ze op het VSO-kantoor. Nee, wij zitten ver weg en jullie moeten doen wat nodig is om de inzet van vrijwilligers tot een succes te maken.
Nee, het valt soms niet mee. Ja, we gaan er ervoor. Ja, Ghana is een bijzonder land. Ja, de Ghanezen zijn erg aardig. Ja, het is een uitdaging die we toch maar aangegaan zijn…….